Przeskocz do treści

Budowa kolagenu

Kolagen jest głównym białkiem tkanki łącznej - podstawowym składnikiem fibrylarnym skóry, kości, ścięgien, chrząstek i zębów. To zewnątrzkomórkowe białko zbudowane z trzech helikalnych łańcuchów polipeptydowych, z których każdy składa się z prawie 1000 reszt aminokwasowych. Skład aminokwasowy białek kolagenu jest bardzo charakterystyczny. Spośród wszystkich białek, tylko w kolagenie obecne są hydroksylowane aminokwasy, takie jak 4?hydroksyprolina (ok. 13%) i 5-hydroksylizyna. Hydrolizat białek kolagenowych STAWO-VIT zawiera także ilości glicyny (ok. 20% - co trzecia reszta łańcucha polipeptydowego) oraz proliny (ok. 12%). Ilości te znacznie przewyższają zawartość tych aminokwasów w innych rodzajach białek.
Dotychczas zidentyfikowano 19 genetycznych typów kolagenu. Różnią się one rodzajem podjednostek oraz nieco składem aminokwasowym i zdolnością tworzenia włókien. Poszczególne typy białka występują w niejednakowych proporcjach w rozmaitych tkankach. Dlatego skład aminokwasowy i właściwości kolagenu różnego pochodzenia nie są identyczne.
Dzięki unikalnej budowie potrójnej helisy łańcuchów polipeptydowych skręconych wzajemnie na kształt trójżyłowej liny i silnym wiązaniom aminokwasów, włókna kolagenowe zachowują swoją giętkość, a równocześnie są odporne na rozciąganie. Natomiast włókna elastyczne tworzą jednorodną siateczkę z substancji białkowej elastyny, co daje im bardzo dużą rozciągliwość (do 150%) i sprężystość, czyli możliwość powrotu do pierwotnej długości. Ubytek kolagenu ze skóry powoduje powstawanie zmarszczek.

Dotychczas rozpoznanych jest blisko 20 różnych typów kolagenu występujących w organizmie człowieka. Zostały one w różnym stopniu poznane i scharakteryzowane, przy czym kolageny typów dalszych, oznaczane wyższymi liczbami rzymskimi zwykle występują w śladowych ilościach.

Wśród białek kolagenowych wyróżniane są kolageny tworzące włókna (typy I, II, III, V, XI), kolageny tworzące układy sieciowe (głównie składniki błon podstawnych - typy IV, VIII, X) oraz kolageny z przerywaną strukturą superhelisy, współwystępujące z włóknami kolagenowymi (tzw. FACIT - fibril-associated collagen with interrupted triple helices, typy IX, XII, XIV, XVI, XIX), kolagen tworzący włókna "koralikowe" (typ VI), kolagen tworzący włókna "kotwiczące" (typ VII), kolageny o domenie przezbłonowej (typ XIII i XVII) oraz niesklasyfikowane kolageny typu XV i XVIII.

Cząsteczka kolagenu od środka